Sigrid Moldestad, foto Magnus Skrede

Sigrid Moldestad, foto Magnus Skrede

- songar, folkemusikar og historieformidlar

Sigrid Moldestad vart for alvor kjend for det norske folk då ho solodebuterte med plateutgjevinga Taus i 2007. Moldestad, som er frå Breim i Gloppen, har frå nittitalet vore med i grupper som Gamaltnymalt, Spindel og Fjøgl, men det er som soloartist ho har vekt åtgaum dei seinare åra.

Sigrid Terese Moldestad (fødd 19. juli 1972) er ein songar, folkemusikar og historieformidlar frå Breim i Gloppen. I dag er Moldestad busett i Åsane i Bergen. Ho spelar fele og hardingfele, og ho syng.

Moldestad solodebuterte med plata Taus i 2007. I 2010 sleppte ho plata Sandkorn, og i 2012 Himlen har sove bort mørkret. Moldestad er og kjend frå hardingfeletrioen Gamaltnymalt, der ho spelar saman med Håkon Høgemo og Einar Mjølsnes. Saman med Liv Merete Kroken dannar ho duoen Spindel. Liv Merete Kroken, Unni Løvlid og Sigrid Moldestad spelte ein periode saman i scene- og kabarettrioen Fjøgl.

Sigrid Moldestad vart med i Breim spelemannslag som tiåring. Ho er utdanna ved Ole Bull Akademiet på Voss (1996 – 1998), og er kvalifisert for A-klassa i vanleg fele på Landskappleiken.

Formidlaren, songaren og musikaren gjekk på Firda vidaregåande skule frå 1988 til 1991. På slutten av nittitalet arbeidde ho i NRK Sogn og Fjordane. Frå 2001 til 2002 hadde Moldestad Statens arbeidsstipend for yngre folkekunstnarar, og sidan tidleg totusental har ho vore frilansmusikar på heiltid.

Dei gøymde historiene om kvinnene i folkemusikken

I 2007 sette Sigrid Moldestad opp konsertframsyninga Taus. Framsyninga hadde premiere i Bergen fredag 13. april, og vart same år synt på Førdefestivalen. Hausten 2007 reiste Sigrid Moldestad med band på turné med Taus, og seinare det året vart musikken slept på plate. I Hornindal er «taus» dialektuttrykk for «kvinne», eller nærare «ei ugift, tilårskomen kvinne». Gjennom konsertframsyninga fortalde Moldestad dei gløymde historiene om kvinnene i folkemusikken. Taus sette fokus på kvinnelege folkemusikkpionerar frå Nordfjord og Sunnmøre på 17- og 1800-talet. Kvinnelege spelemenn var uvanleg på denne tida, men på nordvestlandet fann ein stor konsentrasjon av tauser med fele.

I eit intervju med ballade.no frå 2007, fortalde Moldestad at ein del av motivasjonen bak arbeidet var å finne svar på kvifor tradisjonen fekk oppstå. Korleis kunne eit heilt miljø av kvinnelege felespelarar på nordvestlandet bli til, og kva førte til at tradisjonen seinare tok slutt? Sigrid Moldestad fortel at ho ikkje fann noko eintydig svar på nokon av spørsmåla. I arbeidet med Taus har Moldestad nytta seg av ulike kjelder. Til nettstaden ballade.no fortel ho at har leita i bygdebøker, ho har nytta gamle arkiv og intervjua lokalhistorikarar. I det same intervjuet peikar Moldestad på eit utval moglege årsakar til at kvinnene fyrst tok til å spele. Ho poengterer at dei kvinnelege musikarane var sosialt aksepterte i den aktuelle perioden. Det unike musikkmiljøet av kvinnelege felespelarar vart møtt med begeistring og respekt i bygdene. Jamvel enkelte prestar skreiv vel om kvinner som spelte fele på denne tida. Fleire kvinner tok med seg fela til sin nye heimstad når dei gifta seg til ein ny gard. Nokre av kvinnene budde i same distrikt eller var i slekt, og fann inspirasjon og førebilete i kvarandre.

Endra kvinnesyn

Til ballade.no fortel Moldestad at det unike miljøet med kvinnelege spelemenn tok slutt på siste del av 1800-talet. Den pietistiske bølgja ein var vitne til på slutten av 1800-talet bidrog til at miljøet «døydde ut» etter ein glansperiode på nærare hundre år. Moldestad fortel at den pietistiske bølgja som kom til Vestlandet på slutten av 1800-talet førte til ei haldningsendring. Synet på kvinnerolla endra seg, og felespel vart sett på som upassande for kvinner. Ein såg hardingfela som djevelens instrument, og musikk som noko syndig. Dei som haldt fram med å spele måtte gjere det i smug. Mykje av musikklivet på nordvestlandet døydde ut under den religiøse oppvakninga. I den grad musikklivet levde vidare, så vart det vidareført av menn. I Sigrid Moldestad sine heimtrakter var det i gamal tid uvanleg mange omreisande kvinnelege spelemenn. Men rundt overgangen til år 1900 vart dei livfulle damene tause. Ein visste at det hadde vore eit miljø for kvinnelege spelemenn i Nordfjord og på Sunnmøre, men dette vart teia i hel i ettertida. I konsertframsyninga Taus løfter Sigrid Moldestad fram tausene, og fortell deira historie.